Prema istraživanjima departmana za ekologiju Švedskog univerziteta poljoprivrednih znanosti u Upsali lokacije u kojima pčele zaražene varoom opstaju bez ikakvih hemijskih tretiranja su: Meksiko, Kostarika, Kenija, Tanzanija, Uganda, Tunis, tge neka područja u Njujorku, Brazilu, Švedskoj, Francuskoj…
Najveća prijetnja pčelarstvu u svijetu je ektoparazitska grinja Varroa destructor jer proizvodi više štete i ekonomskih gubitaka nego sve bolesti pčela zajedno. Većina pčelara zna da je ovaj nametnik došao u Evropu iz Azije i da na azijskoj pčeli ne pričinjava štete kao kod evropske medonosne pčele. Razlog bolje odbrane od nametnika leži u higijenskom ponašanju koje je kod prirodnog domaćina Apis cerane izraženije.
Kod azijske pčele varoa se razmnožava na trutovskom leglu, a kad grinja pokuša ući u radiličnu stanicu pčele uklanjaju zaraženu lutku zajedno s grinjom, a osim toga azijske pčele love i ubijaju i odrasle grinje u zajednici.
Jeste li znali da postoji više mitohorijalnih haplo tipova Varroa destructor, no samo se 2 mogu razmožavati u pčelinjoj zajednici: japanski (prisutan samo u Japanu, Tajlandu i Americi) i korejski – raširen po čitavom svijetu.
U članku „10 svjetskih lokacija na kojima pčele odolijevaju varoi“ koji potpisuje Barbara Lockesa Švedskog univerziteta poljoprivrednih znanosti u Upsali naći ćemo izvještaje i dokaze iz različitih dijelova svijeta o populacijama pčela koje uspijevaju preživjeti bez bilo kakve vrste tretiranja protiv varoe.
Genetska predispozicija
Afrikaniziranim pčelama u južnoj Africi i Brazilu nije potreban tretman protiv varoe jer mogu da održe niži stupanj zaraženost (3 – 4 grinje na 100 pčela) nego druge podvrste Apis mellifera. Uz aktivne odbrambene mehanizme afrikanizirane pčele imaju i genetsku predispoziju, ali su i radiličke stanice manjeg promjera.
Tokom 1984. godine na otok Fernando de Noronha uz istočnu obalu Brazila matice talijanske pčele Apis mellifera ligustica su dodane obezmatričenim domicilnim zajednicama zaraženim varoom.
Kako to da su zajednice opstale iako se varoa uopće nije suzbijala?
Zbog zemljopisne izoliranosti spriječeno je prenošenje virusa koji bi negativno utjecali na cjelokupno zdravstveno stanje pčela, no potrebna su dodatna istraživanja.
Medonosna pčela se prvi put susrela s varoom sredinom XIX stoljeća u regiji Primorsky na istoku Rusije. Moguće je da se kod ovdašnjih pčela stvorila prirodna rezistencija, a vrlo dobri rezultati su ostvareni s istom populacijom u SAD.
Krajem 90-tih godina prošlog stoljeća na otok Gotland u Baltičkom moru naseljeno je 150 zajednica s raznih lokacija u Švedskoj. Do dugotrajnog opstanka netretiranih pčela na ovom otoku je došlo zbog prilagođavanja domaćina kroz proces prirodne selekcije unutar populacije prije nego zbog pada zaraznosti.
Antivarozne destinacije
Tokom 90-tih godina prošlog vijeka u okolini Avignona i La Mansha na zapadu Francuske sakupljeno je više netretiranih zajednica iz okoline. Ove su pčele bile osjetljivije na podražaje iz vanjskog okruženja i bolje prilagođene za detektiranje i uklanjanje legla zaraženog varoom. I danas preživljavaju bez antivaroznog tretiranja.
Pčelinja populacija u šumi Arnot (najveći istraživački rezervat u vlasništvu Univerziteta Cornel u državi New York) u potpunosti se sastoji od pčela nastanjenih u šupljinama stabala u divljini. Opstanak pčela se istraživao pet godina i prvenstveno zahvaljujući malim staništima u stablima (što je s jedne strane ograničavalo proizvodnju legla, a s druge strane smanjilo vodoravno prenošenje varoe) pčele su odolijevale ovom nametniku, no – paradoksalno – nastradale su od napada crnih medvjeda (zima 2004/2005.)
Osim navedenih destinacija prema istraživanjima departmana za ekologiju Švedskog univerziteta poljoprivrednih znanosti u Upsali lokacije u kojima pčele zaraženje varoom opstaju bez ikakvih hemijskih tretiranja su: Meksiko, Kostarika, Kenija, Tanzanija, Uganda i Tunis.
Preneseno iz BH Pčelar
Možda ovu mladu znanstvenicu na proljeće prije početka velikih radova dovedemo u Zagreb, u koliko budemo imali potporu i razumijevanje u gradskom uredu za poljoprivredu i šumarstvo Grada Zagreba. Nadajmo se da hoćemo jer nada umire posljednja.
